راهنمای سفر به ابرکوه این بار قصد دارد شما را با غذاهای محلی و شیرینی های ابرکوه در روزهای عید نوروز آشنا کند. اگر قصد بازدید از ابرکوه را در ایام عید دارید، این خوراکی ها را از دست ندهید. بسیاری از آنها را می توانید در اقامتگاه های بومگردی در ابرکوه پیدا کنید.

استقبال از بهار در تمام شهرها و روستاهای کشور به آداب خاصی همراه است. ابرکوه نیز از این قانون مستثنا نیست و بهار با حال و هوای خاصی در خانه ها شروع می شود.

شیرینی های ابرکوه:

به طور سنتی در طبخ بسیاری از شیرینی های ابرکوه از دوشاب استفاده می شد که به جای شکر در آن به کار می رود و خود آن نیز به شکل یک ماده غذایی با نان و دیگر خوراک ها استفاده می شد. این ماده از انگور تهیه می شود. ابتدا آب انگور را در دیگ مسی جوشانده می شود تا به غلظت مناسب برسد، سپس آن را در خیک های پوستی می ریختند تا اگر آبی در آنها است خارج شود و دوشاب ترش نشود. پس از طی این مراحل، دوشاب برای عرضه به مشتری آماده بود. به طور سنتی در ابرکوه، دو نوع دوشاب تهیه می شد که یکی به نام سنگ اشکن و دیگری دوشاب معمولی مشهور بود. غلظت دوشاب سنگ اشکن به قدری زیاد بود که روی یک انگشت می شد نیم کیلو از آن را نگه داشت.

نان شیرین:

این نوع نان یکی از شیرینی های عید نوروز است که در تهیه آن از آرد، شکر، زردچوبه و آب یا شیر استفاده می شود. آن را در تنور گلی و روی هزیم می پزند و با تخم خرفه تزئین می کنند.

آش هفت تخمه:

تکاپو برای عید در بیشتر شهرهای کشور از اسفند شروع می شود. در ابرکوه نیز رسم است که اسفند ماه آش هفت تخمه با استفاده از گندم، جو، ذرت، نخود، لوبیا، عدس و ماش طبخ شود. اهالی ابرکوه معتقدند خوردن این آش آنها را از نیش حشرات در سال جدید محافظت می کند.

این آش در بین زرتشتیان به هفت دونار معروف است و در بین اهالی یزد به آش ججه شناخته می شود.

در شنبه اول سال نیز رسم است که خانواده های ابرکوهی در کنار هم آش رشته می خورند.

چنگال سیین:

چنگال سیین یکی از مهمترین شیرینی های ابرکوه است که طبخ آن از اول اسفند آغاز می شود. این شیرینی به طور سنتی با دوشاب تهیه می شد، اما امروزه بدون آن و تنها با استفاده از شکر تولید می شود. برای پخت این شیرینی ابتدا باید مقداری گندم را در آب قرار دهند تا جوانه بزند. سپس، گندم های جوانه زده بر روی پارچه های تمیز زیر نور آفتاب خشک می شوند و پس از آن به آرد تبدیل می شوند.

آرد جوانه گندم را با آب، پودر هل، سیاهدانه، رازیانه و دارچین به صورت خمیر در آورده و در تنورهای هیزمی به شکل نان می پزند.

سپس، در یک ظرف بزرگ شیره ای با استفاده از آب، شیره انگور، زعفران، گلاب، ارده، گردو و پسته  تهیه می شود و نان مذکور به صورت گرم در آن ورز داده می شود. این نان برای تقویت بدن، رفع بی حالی و پیشگیری از بیماری های مفصلی مفید است و بسیار اشتهاآور است.

شیرینی چنگال سیین در جشنواره های سنتی که در ابرکوه برگزار می شود، طبخ می شود و حتی گاهی برای پخت آن و انتخاب بهترین شیرینی مسابقه هایی برگزار می شود.

برشتک:

یکی از خوراکی های خوشمزه عید در ابرکوه تهیه برشتک است که از آجیل های مرسوم در این شهرستان است که برای تهیه آن گندم را در آب و نمک می جوشانند و بعد زیر آفتاب خشک می کنند. در مرحله بعد گندم خشک شده در تابه تفت داده می شوند و برشته می شوند. برشتک را با شاهدانه و کنجد مخلوط می کنند و به عنوان آجیل شب عید استفاده می کنند.

از دیگر آجیل های عید نوروز در ابرکوه، گردو و بادام آبگشا است. برای تهیه این آجیل باید از 3 ماه قبل دست به کار شد تا سفره هفت سین خالی نماند. از سه ماه قبل از عید، کوزه هایی را پر از آب، آویشن و نمک می کنند و گردو و بادام را با پوست داخل آن می ریزند. شب سال نو، پوست گردم و بادام را می شکنند و خانواده از طعم تازه آن لذت می برند.

براتی:

 در کنار پخت شیرینی های ابرکوه در روزهای عید، پخت نان های سنتی نیز برای مراسم و سالگردها رواج دارد. پخت نان سنتی براتی از سال های دور در اول ماه شعبان در ابرکوه رایج است. در این ماه برای سالگرد نزدیک ترین فرد درگذشته در خانواده، اقوام با همکاری یکدیگر مشغول پخت این نان می شوند.

مراسم پخت این نان که در زبان محلی به روغن جوشی معروف است با ذکر خدا و صلوات بر محمد و خاندانش و طلب مغفرت برای اموات مزین می شود. در پایان، نان بین همسایه ها و آشنایان توزیع می شود.

خورشت قیمه سبزی:

از شیرینی های ابرکوه که بگذریم، جا دارد کمی به غذاهای محلی و خوشمزه این شهر هم بپردازیم. خورشت قیمه سبزی یکی از غذاهای ابرکوه است که امروزه بیشتر در روز ظهر عاشورا طبخ می شود. در پخت این غذا گفته می شود که در حدود یک قرن پیش زنی به نام کربلایی خانم این غذا را در عزا و عروسی به کمک زنی به نام صغری خانم طبخ می کرد. به دلیل مهارت بالایی این بانو، این غذا به خورشت صغری خانم نیز مشهور است. ھم اکنون ظھر روز عاشورا در روستای اردی این غذا برای عزاداران تھیه می شود.

قرمه زردک:

در فصل پاییز که میوه زردک در بازار پیدا می شود، باید سراغ قرمه زردک را در ابرکوه گرفت. در پخت این غذا، پیاز در دنبه گوسفندی سرخ می شود و بعد زردک، چغندر، لپه، آلو قیصی و قرمه به آن افزوده می شود. خوشمزگی این غذا به سرکه ای است که پس از جا افتادن خورشت به آن اضافه می کنند.

غذاها و شیرینی های ابرکوه نماد فرهنگ و تاریخ کهن این شهر هستند. شاید یافتن شیرینی ها و غذاهای ذکر شده در شهر دیگر آنقدر راحت نباشد، اما هنوز هم در برخی از خانه های بوم گردی به دست اهالی قدیمی شهر طبخ می شوند و برای مهمانان سرو می شوند.